Een circulair voorbeeldgebouw voor Vlaanderen

De ambitie was breed: een duurzaam en energieneutraal gebouw, met veel aandacht voor materiaalgebruik, demonteerbaarheid, flexibiliteit, nieuwe businessmodellen en kennisdeling. Het gebouw moest volledig demonteerbaar zijn, met ontwerp, materialen en verbindingen die daarop voorzien zijn. Ook materialenpaspoorten, BIM en circulaire businessmodellen maakten deel uit van de aanpak.

Wij ondersteunden Kamp C bij de circulaire aanbesteding
Onze rol was het organiseren van het voortraject en de aanbesteding. Daarbij lag de nadruk op het vertalen van de circulaire ambities naar een uitvraag die de markt voldoende richting gaf, maar tegelijk ruimte liet voor innovatieve oplossingen.

Onze rol bestond onder meer uit het mee organiseren van de masterclasses, het uitwerken van financiële en juridische aspecten van de aanbesteding en het opstellen van aanbestedingsdocumenten. In die fase werd de basis gelegd voor een traject waarin circulariteit werd meegenomen in de selectie, dialoog en beoordeling van de bouwteams.

Van marktverkenning naar dialoog en gunning
Voorafgaand aan de aanbesteding organiseerden we samen met Kamp C een stakeholderoverleg en vijf masterclasses rond circulair bouwen. Die momenten hielpen om de ambities te toetsen, kennis uit de markt op te halen en de opgave scherp te krijgen. Daarna volgde een selectiefase waarin zeven consortia, samen goed voor ongeveer vijftig bedrijven, zich aanmeldden.

Na de selectie gingen drie consortia door naar de dialoogfase. In die gesprekken werden de opgave, de risico’s en de mogelijke oplossingen verder besproken. De feedback uit de dialoog gebruikten we om de aanbestedingsdocumenten te verbeteren, terwijl de teams hun concepten verder konden aanscherpen. Uiteindelijk werd het consortium Kamp Circulair geselecteerd voor de realisatie van ’t Centrum, bestaande uit ondermeer aannemer Beneens, West Architectuur, en kennisinstelling VITO.

Resultaat: een aanbesteding die de Belgische bouwsector in beweging bracht
Het traject resulteerde in een circulaire aanbesteding die uitzonderlijk veel marktinteresse opriep en de basis legde voor de realisatie van ’t Centrum. Het gebouw werd in mei 2022 officieel geopend en groeide uit tot een katalysator voor circulair bouwen in Vlaanderen en daarbuiten, met duizenden bezoekers per jaar.

De waarde van het traject zat niet alleen in het gebouw zelf, maar ook in de manier waarop de aanbesteding werd ingezet als leerproces. Door marktpartijen vroeg te betrekken, ambities te toetsen en circulariteit te koppelen aan juridische, financiële en technische keuzes, ontstond een aanpak die ook voor andere opdrachtgevers relevant is. Het project ’t Centrum laat zien hoe een publieke opdrachtgever de markt kan uitdagen om circulariteit niet als extra eis te behandelen, maar als uitgangspunt voor ontwerp, samenwerking en uitvoering.

BCI is de naam die we in België gebruiken. In Nederland werken we onder BCI voor het softwareplatform en Alba Concepts voor consultancy en projectbegeleiding. De referenties op deze pagina komen uit de gezamenlijke praktijk van beide organisaties.