Van losse initiatieven naar een structurele aanpak voor circulariteit
De “Werkorganisatie Druten Wijchen” ondersteunt de gemeenten Druten (20.000 inwoners) en Wijchen (42.000 inwoners) bij de uitvoering van beleid en projecten. Binnen verschillende projecten werd duurzaamheid al meegenomen, maar vaak nog ad hoc en op projectniveau. Tegelijk nemen regionale en nationale ambities in Nederland rond circulariteit snel toe, onder meer vanuit de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en landelijke programma’s rond circulaire economie.
Gemeenten Druten en Wijchen
Strategietraject
De werkorganisatie wilde daarom een praktisch en toepasbaar kader ontwikkelen om circulariteit structureel te integreren in zowel bouwprojecten als grond-, weg- en waterbouw (Infrastructuur). Het doel was om medewerkers handvatten te geven voor beleid, ontwerp, aanbesteding en uitvoering van projecten.
Van ambitie naar beleidskader
In opdracht van de werkorganisatie begeleidden wij het proces om te komen tot een handleiding circulariteit voor Bouw en Infrastructuur. Daarbij brachten we de beslisprocessen in de huidige situatie binnen de organisatie in kaart en vertaalden we regionale en landelijke ambities naar haalbare doelstellingen en prestatie-indicatoren voor projecten.
Het traject werd uitgevoerd in nauwe samenwerking met medewerkers van de organisatie. Via interviews, documentanalyse en werksessies met interne werkgroepen werden bestaande werkwijzen, kansen en belemmeringen in kaart gebracht. De werkgroepen brachten praktijkkennis in vanuit hun eigen werking: hoe projecten vandaag worden opgestart, waar circulaire keuzes vastlopen, welke afspraken ontbreken en welke maatregelen haalbaar zijn binnen de gemeentelijke context. Wij structureerden die input, vulden die aan met circulaire expertise en vertaalden de inzichten naar thema’s, prestatie-indicatoren en maatregelen. Zo ontstond een aanpak die inhoudelijk onderbouwd was enaansloot bij de werking en haalbaarheid binnen de organisatie.
Een raamwerk die circulariteit vertaalt naar meetbare projectmaatregelen
De aanpak volgde een gestructureerd proces van inventariseren, definiëren en specificeren, gebaseerd op de Nordic Level Five Structure-methodiek. Die methodiek maakt circulaire ambities werkbaar door ze stap voor stap te vertalen van beleid naar projectpraktijk: eerst naar thema’s en doelstellingen, daarna naar prestatie-indicatoren en vervolgens naar maatregelen voor ontwerp, uitvoering en aanbesteding. Zo werd duidelijk hoe algemene beleidsdoelen kunnen doorwerken in keuzes op projectniveau.
Samen met de werkgroepen werden circulaire doelstellingen en KPI’s ontwikkeld voor zowel bouwprojecten als GWW-projecten. Deze werden vertaald naar een raamwerk met indicatoren rond onder meer:
• milieu-impact van gebouwen en infrastructuur
• circulair materiaalgebruik en herkomst van materialen
• adaptief vermogen van gebouwen
• losmaakbaarheid en toekomstig hergebruik van bouwcomponenten
Op basis van dit raamwerk werd vervolgens een praktische handleiding opgesteld met interventies en maatregelen voor verschillende projectfasen, van projectdefinitie en inkoop tot realisatie, onderhoud en sloop.
Resultaat: een praktisch instrument voor circulair opdrachtgeverschap
Het traject resulteerde in een handleiding circulariteit voor bouw- en infrastructuurprojecten die medewerkers helpt om circulaire principes systematisch toe te passen in projecten. De handreiking maakte duidelijk wat circulair bouwen voor de gemeenten Druten en Wijchen betekent, welke thema’s daarbij prioriteit krijgen en hoe die vertaald kunnen worden naar keuzes in beleid, ontwerp, aanbesteding en uitvoering
De handleiding vertaalt de circulaire ambities van de gemeenten naar een praktisch raamwerk met prestatie-indicatoren en maatregelen per projectfase. Daardoor werd circulariteit minder afhankelijk van individuele motivatie of projectervaring, en meer onderdeel van een gedeelde werkwijze binnen de organisatie.
Een belangrijk resultaat was dat bestaande werkprocessen werden verbonden met circulaire keuzes. Circulariteit kreeg een plaats in projectdefinities, besluitvorming, aanbestedingen en uitvoeringsafspraken. Zo werd duidelijk op welk moment in een project welke keuzes moeten worden gemaakt, wie daarbij betrokken is en hoe ambities kunnen worden vastgelegd richting de markt.
De resultaten vormen daarmee een basis voor circulair opdrachtgeverschap en zullen worden gebruikt bij de volgende bouw- en infrastructuurprojecten binnen de gemeenten Druten en Wijchen.
BCI is de naam die we in België gebruiken. In Nederland werken we onder BCI voor het softwareplatform en Alba Concepts voor consultancy en projectbegeleiding. De referenties op deze pagina komen uit de gezamenlijke praktijk van beide organisaties.